Nederland een claimcultuur?

Gemis, uitgedrukt in geld
 
De een z’n dood is de ander z’n smartengeld. Een inkijk in de masculiene Amerikaanse letselschadeadvocatuur

Holland Doc: De prijs van een leven
Nederland 2, 22.50-23.45 uur

Hoe taxeer je een mensenleven? De advocaten van het grote Amerikaanse kantoor Koskoff, Koskoff en Bieder draaien er hun hand niet voor om. Zij worden ingeschakeld wanneer iemand komt te overlijden door een fout van een ander, en eisen jaarlijks miljarden dollars van bijvoorbeeld ziekenhuizen, verzorgers en verkeersovertreders. Deed de overleden jongen van achttien veel in het huishouden? Had hij leiderschapscapaciteiten? Dat moet toch minstens een ton extra kunnen opleveren. Hoeveel is het verlies aan levensvreugde van een verkeersslachtoffer waard? En kan de psychiater van een moordenaar nalatigheid worden verweten?

De Franse regisseur Thomas Balmès, die eerder de bekroonde docu A Decent Factory maakte, over de pogingen van Nokia om ethisch correct te ondernemen, geeft in De prijs van een leven een fascinerend inkijkje in de Amerikaanse letselschadeadvocatuur. Zonder commentaar worden de advocaten gefilmd terwijl ze de obscuurste details van een zaak napluizen, met collega’s overleggen, rekenen en ten slotte hun taxatie aan de cliënt voorleggen. Nu komen de zaken in De prijs van een leven tamelijk extreem over, maar wat is op dit gebied eigenlijk de gang van zaken in Nederland?

Volgens Asha van Rooijen, directeur van Letsel.nl, zijn er een paar belangrijke verschillen tussen de Amerikaanse en Nederlandse praktijk: ‘Het grootste is de hoogte van de schade-uitkeringen, en dan vooral de vergoeding van smartengeld. In Nederland is smartengeld niet meer dan een zekere compensatie voor de immateriële schade. Slechts bij uitzondering worden hoge bedragen uitgekeerd, terwijl de vergoedingen in de VS vaak extreem hoog zijn. Dat heeft onder meer te maken met het gebrekkige sociale vangnet in de VS. Bovendien is de sociale positie van het slachtoffer er erg be-langrijk: hoe beter iemand zich maatschappelijk heeft ontwikkeld, hoe hoger de vergoeding van smartengeld. De Amerikaanse juryrechtspraak heeft tot gevolg dat er heel erg naar het individu wordt gekeken en dat in plaats van juridische aspecten de sociale aspecten een grote rol spelen.’

Volgens Van Rooijen hoeven we niet te vrezen voor toenemende ‘Amerikaanse toestanden’ in de Nederlandse letselschaderegeling: ‘Daarvoor zijn onze culturen gewoon te verschillend. De mentaliteit in het masculiene Amerika zorgt voor een claimcultuur, waarbij “harde werkers” na een ongeval hoge schadebedragen eisen en toegekend krijgen, terwijl in het feminiene Nederland een mentaliteit heerst waarin mensen op zoek zijn naar erkenning. Natuurlijk worden er wel eens erg hoge claims ingediend, maar die moeten altijd goed worden onderbouwd en tot stand komen door nauwkeurige schadeberekeningen. Vorig jaar is een gedragscode in het leven geroepen om de kwaliteit van letselschaderegeling te verbeteren en het slachtoffer centraal te stellen. Dat toont wel aan wat voor klimaat hier heerst: zoveel mogelijk erkenning voor het slachtoffer in plaats van zo hoog mogelijke schadevergoedingen.’